Хәйбулла районы мәктәптәрендә башҡорт телен уҡытыу нисек ҡуйылған?

Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров төбәк етәксеһе вазифа­һына тәғәйенлән­гән­дән алып төрлө уңайлы осраҡтарҙа башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү, дәүләт теле бу­лараҡ уның ҡулланылыш даирә­һен киңәйтеү тураһында үҙ фекер­ҙә­рен әйтә, социаль селтәрҙәге сә­хи­фәләрендә яҙа килә. Һәм һәр ва­ҡыт был эште бер көн эсендә ге­нә баш­ҡарыу мөмкин түгеллеген, ҙур уңыш­тарҙың бәләкәй аҙым­дарҙан башланыуын бил­дәләй.

2018 йылдың 4 ғинуарында Башҡортостан Башлығы Указы менән башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү буйынса фонд булдырылды.  2019 йылдан Башҡортостанда дәүләт телдәрен һаҡлау һәм үҫтереү маҡсатында республика етәксеһе гранты билдәләнде. Йыл һайын финанслау күләме 50 млн. һум тәшкил итә. Был һәр кем өсөн ҡыҙыҡлы проекттарҙы тормошҡа ашырыу мөмкинле­ген бирә.

2022 йылда «Туған телдә уҡытыу менән мәктәпкәсә белем биреү ойошмаһының йыл педагогы» айырым һөнәри оҫталыҡ конкурсы, 2023 йылда «Мәктәпкәсә белем биреү ойошмаһының йыл педагогы» республика һөнәри конкурсы һәм уның сиктәрендә уҙғарылған «Туған телдә уҡытыу менән мәктәпкәсә белем биреү ойошмаһының йыл педагогы» конкурсы еңеүселәренә һәм лауреаттарына Башҡортостан Республикаһы Башлығы премияһы булдырылды.

2023 йылда БР Хөкүмәтенең иң яҡшы башҡорт һәм рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларына тапшырылған премиялар һаны 50-нән 100-гә тиклем арттырылды. Әйткәндәй, беҙҙең райондан был премияға ете педагог лайыҡ була. Бының тураһында һәм Хәйбулла районында башҡорт телен уҡытыу торошо менән тулыраҡ район мәғариф идаралығының туған телдәр буйынса методисы Сөмбөл Әлибаева һәм Татыр-Үҙәк мәктәбенең башҡорт теле уҡытыусыһы Рәйфә Тулибаева һөйләне.

Сөмбөл Әлибаева, район мәғариф идаралығының туған телдәр буйынса методисы:

–2023-2024 уҡыу йылында район мәктәптәрендә 3738 уҡыусы белем ала. Уларҙың 2897-һе башҡорт милләтенән һанала. Ата-әсәләрҙең ғаризалары нигеҙендә мәктәптәрҙә башҡорт телен уҡытыу 3 кимәлдә ойошторола: башҡорт мәктәптәрендә уҡытыу башҡорт телендә алып барылыу, рус мәктәптәрендә башҡорт те­лен туған тел һәм дәүләт теле булараҡ өйрәнеү. Райондың, филиалдарҙы ла иҫәпкә алғанда, 35 белем усағының 19-ында 964 бала өсөн белем һәм тәрбиә биреү, уставтарында яҙылғанса, башҡорт телендә ойошторола. Рус мәктәптәрендә бе­лем алыусы 1302 бала башҡорт те­лен туған тел булараҡ өйрәнеүҙе һайлаған. 1325 бала башҡорт те­лен 3-сө йүнәлеш буйынса, йәғ­ни дәүләт теле булараҡ өйрәнә.Районыбыҙ мәктәптәрендә бө­гөнгө көндә 36 башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы иҫәпләнә, уларҙың барыһы ла юғары бе­лемгә эйә. 30 уҡытыусы юғары, 6-һы беренсе категорияға эйә. Улар араһында 3 «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы», 4 – «Рәсәй Федера­цияһының почетлы хеҙмәткәре», 5 – Башҡортостан Республикаһы­ның почетлы хеҙмәткәре, 11-е «Башҡортостан Республикаһы­ның Мәғариф алдынғыһы» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булды. Район мәктәптәрендә 32 башҡорт теле һәм әҙәбиәте кабинеты йыһазландырылған, уларҙа 23 компьютер, 8 интерактив таҡта, 10 проектор иҫәпләнә. Ике йыл рәттән уҡытыусыларҙың эшкә ижа­ди ҡарашын үҫтереүгә, профессиональ йәһәттән камиллашыуына, кабинеттарҙың матди-техник базаһын нығытыуға, башҡорт телен уҡытыуҙа инновацион технологияларҙы ҡулланыуға булышлыҡ итеүгә йүнәтелгән «Иң яҡшы башҡорт теле һәм әҙәбиәте кабине­ты» республика конкурсында районыбыҙ уҡытыусылары Гөлфирә Мөхәмәтшина (2-се Акъяр мәктәбе), Лилиә Гәрәева (Бүребай мәк­тәбе) еңеү яуланылар. Уларға “Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәрен һәм республика халыҡтарының телдәрен һаҡлау һәм үҫтереү” дәүләт программаһына ярашлы, башҡорт теле һәм әҙәбиәте кабинетына мультимедиа комплексы һатып алыуға сер­тификаттар тапшырылды. Башҡорт телен популярлаштырыуға арналған финанс яҡтан тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү маҡсатын­да ойошторолған Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының дәүләт телдәрен һаҡлау һәм үҫтереүгә гранттар конкурсында ла башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары үҙҙәрен һынатмай. Бөтәһе 7 уҡытыусы матди ярҙам алыуға өлгәште.

Рәйфә Тулибаева, Рәсәй Фе­дерацияһының дөйөм белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының район методик берекмәһе етәк­сеһе, Татыр-Үҙәк мәктәбенең башҡорт теле уҡытыусыһы:

—Ниндәй генә заман килһә лә уҡытыусы һөнәре иң кәрәкле һәм шул уҡ ваҡытта иң сетере­клеһе булып ҡала. Беҙҙең төп эшмәкәрлек башҡорт телен һаҡлауға һәм үҫтереүгә, уҡы­усыларҙың тыуған яҡ тарихы буйынса белемен тәрәнәйтеүгә, башҡорт халҡының ғөрөф-ғәҙәт­тәренә, йолаларына, уның мәҙә­ниәтенә һөйөү һәм хөрмәт той­ғоһо тәрбиәләүгә йүнәлтелгән. Районыбыҙҙың күп кенә туған тел уҡытыусылары электрон әсбаптар һәм интерактив, интернет-тех­нологиялар ҡулланып уҡытыуҙы ҡыҙыҡлы һәм һөҙөмтәле тип һанай. Башҡортостан Хөкүмәтенең «Иң яҡшы башҡорт һәм рус телдәре уҡытыусыларын аҡсалата бүләкләү тураһында» ҡарары «Башҡортостан Республикаһы халыҡтары тураһында», «Башҡор­тостан Республикаһында мәғариф тураһында» закондарына ярашлы дәүләт телдәрен уҡытыу сифатын яҡшыртыу, башҡорт һәм рус телдәре уҡытыусыларын матди дәртләндереү маҡса­тында ҡабул ителде. Башҡортостан Республикаһының грантына Сиҙәм мәктәбенең уҡытыусыһы Рәйлә Фәйзуллина, Әбүбәкер мәктәбенән Рәйлә Сынбулатова, 1-се Аҡъяр мәктәбенең уҡыты­усылары Мәрфүғә Азаматова, Әлфиә Бохарбаева, мәрхүмә Рә­симә Ибраһимова, Татыр-Үҙәк мәктәбенең уҡытыусылары Рәйфә Тулибаева (ике мәртәбә) һәм Гөлназ Назарова лайыҡ булды. Был уҡытыусыларҙың һәр береһе икешәр-өсәр тиҫтә йыл балаларға башҡорт теленән белем биреп, йәш быуынды телһөйәр, илһөйәр итеп тәрбиәләүгә фиҙаҡәр хеҙмәт итә. Рәсәй Федерацияһының грантын Хәйбулла уҡытыусылары араһынан иң беренселәрҙән булып Әбеш мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыу­сыһы Әминә Юнысова, һуңынан 2-се Аҡъяр мәктәбенең уҡыты­усыһы Менәүәрә Бохарбаева алды, мин үҙем дә шул уҡ грантҡа ике мәртәбә эйә булдым. Бынан тыш, башҡорт теле буйынса Бөтә Рәсәй, төбәк-ара олимпиада һәм конкурстар еңеүселәренә Башҡортостан Башлығы премияһы ҡаралған.