Сысҡан биҙгәге – ҡурҡыныс ауырыу

Алдағы май байрамдары тәбиғәттә ял итеү, шул уҡ ваҡытта үҙ ер участкаһында тәртип урынлаштырыу өсөн бик яҡшы сәбәп. Әммә баҡсасыларға һәм туристарға талпан тешләү ҡурҡынысынан тыш, уларҙы тағы бер күңелһеҙ нәмә — «сысҡан биҙгәге» («мышиная лихорадка»), йәки фәнни яҡтан әйткәндә, бөйөр синдромы менән геморрагик биҙгәк (ГЛПС) көтә икәнен оноторға ярамай.

Сысҡан биҙгәген нисек йоҡторалар һәм ул ниндәй симптомдар барлыҡҡа килтерә?

«Инфекцияны таратыусылар — кимереүселәр: ялан сысҡандары, ҡомаҡтар, һоро сысҡандар һәм хатта йорт сысҡандары, —  тип асыҡлыҡ индерҙеләр Өфөнөң граждандарҙы яҡлау идаралығының матбуғат хеҙмәтендә. — Урманлы урында йәшәгән ҡыр сысҡаны вирустың иң хәүефле йөрөтөүсеһе тип һанала».

Сысҡан биҙгәген йоҡтороу өсөн сысҡан йүгереп үткән иҙәндән туҙан һулау, кимереүсегә йәки уның бүленделәренә ҡағылыу ғына етә.

Инфекциянан һуң кешелә температура 39—40 °C-ҡа тиклем күтәрелә, бил ауыртыу, бәүел сығарыу тотҡарланыуы, хатта уның юҡлығы, хәлһеҙлек, баш ауыртыу һәм ауыҙ ҡоролоғо барлыҡҡа килә.

Әгәр был симптомдар барлыҡҡа килһә, ашығыс рәүештә табипҡа мөрәжәғәт итергә һәм дауалау башларға кәрәк. Оҙаҡҡа һуҙылыу ғүмерҙе өҙөүе ихтимал, тип иҫкәртә ҡотҡарыусылар.

Ҡурҡыныс инфекциянан һаҡланырға мөмкинме?

Сысҡан биҙгәге менән сирләү ҡурҡынысын булдырмау өсөн өйҙө һәм дачаны йыйыштырыуҙа хлорлы саралар ҡулланырға кәрәк. Резина бирсәткәләрҙә генә эшләргә кәрәк, бер үк ваҡытта ауыҙҙы һәм танауҙы дүрт ҡатлы марле бинт менән һаҡларға кәрәк.

Мебель, юрғандар һәм мендәрҙәрҙе ҡояшта киптерергә кәрәк, ә йыуылған түшәктәрҙе үтекләргә кәрәк, сөнки ГЛПС вирусы юғары температураны күтәрә алмай, ә ультрафиолет нурҙары уға һәләкәтле тәьҫир итә.

"Дача" һауыт-һабаһын дезинфекция саралары ярҙамында йыуырға кәрәк. Ҡышҡылыҡҡа ҡалдырылған аҙыҡ-түлекте ашарға ярамай. Уларҙа кимереүселәр булыуы ихтимал.

Эсеү һәм аш-һыу әҙерләү өсөн ҡайнатылған йәки шешәләп бешерелгән һыуҙы ғына ҡулланығыҙ. Үҙең менән алып килгән аҙыҡ-түлекте иҙәнгә йәки земл ҡуйырға ярамай. Йыуылған емеш-еләк һәм йәшелсәләрҙе тағы бер тапҡыр ҡайнар һыу менән бешереү яҡшыраҡ.

Баҡса участкаһында эшләгәндән һуң, ашар алдынан һәр ваҡыт ҡулдарығыҙҙы һабын менән ентекләп йыуығыҙ. Тәмәке тартыусыларға айырыуса иғтибарлы булырға кәрәк: бысраҡ ҡулдары менән тәмәке фильтрын тотоп, хәүефле вирус йоҡтороу ихтималлығы бар.

«Әгәр баҡсала йәки участкала эшләгәндә яраланһағыҙ, ашығыс рәүештә яраларҙы, ҡырҡырған урындарҙы өс процентлы водород перекисы эретмәһе, йод йәки зеленка менән эшкәртегеҙ. Яраларығыҙҙы ла иғтибарһыҙ ҡалдырмағыҙ. Уларҙы ла антисептик саралар менән эшкәртергә кәрәк», — тип кәңәш итәләр Өфөнөң граждандарҙы яҡлау идаралығында.

Белешмә:

Сысҡан биҙгәгенән прививкалар юҡ. Әммә «сысҡан биҙгәге» кисергән кешелә был сиргә иммунитет ғүмер буйы һаҡлана. «Сысҡан биҙгәге» менән сирләгәндәр башҡа кешеләргә вирусты йоҡтормай. Сысҡан биҙгәге менән ауырығандарға ҡаты диета тәғәйенләнә. Атап әйткәндә, рациондан уксуслы аҙыҡ-түлек, шул иҫәптән майонез, маринад, тәмәке тартыу, спиртлы эсемлектәр сығарыла. Бынан тыш, йыл дауамында ауыр физик көсөргәнешлектән тыйылырға кәрәк.

2022 йылда республикала бөйөр синдромы менән геморрагик биҙгәк менән сирләүҙең 2993 осрағы теркәлгән.

2023 йылдың өс айында ГЛПС менән сирләүҙең 493 осрағы билдәле, был ошо уҡ осорҙағы уртаса күп йыллыҡ ауырыу кимәленән юғарыраҡ.

Сысҡан биҙгәге менән сирләү республиканың 32 административ районында, биш ҡалала теркәлгән.

фото:Өфөнөң граждандарҙы яҡлау идаралығының матбуғат хеҙмәте.