+29 °С
Болотло
МӘҒАРИФ
19 Март 2021, 10:01
Милләт киләсәге – балалар
Республика ата-әсәләр комиссияһы белем учреждениеларында туған телде өйрәнеү һәм уҡытыу проблемаларын хәл итеү юлдарын эҙләй һәм был йүнәлештә аңлатыу эштәрен алып бара. Ошо арала комиссия ағзалары Хәйбулла, Ейәнсура һәм Йылайыр райондары атай-әсәйҙәре менән онлайн осрашыу уҙғарҙы
Хәҙерге глобалләштереү заманында милләтте, туған телде, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, тарихыбыҙҙы һаҡлап ҡалыу ҡатмарлаша бара. Донъяла көслө ассимиляция процестары, тотош халыҡтарҙың, телдәрҙең юҡҡа сығыуы күҙәтелә. Мәғлүм булыуынса, илдең мәғариф системаһында реформалар башҡорт телен уҡытыуҙа ҙур үҙгәрештәр индерҙе. Һөҙөмтәлә туған телде, мәҙәниәтте өйрәнеү мәсьәләләре ғаиләләр иңенә лә төштө.
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, балалар баҡсаларында ҡайһы бер тәрбиәселәрҙең башҡорт балалары менән дә тик рус телендә генә аралашып, йырҙар йырлап, шиғырҙар ятлап йөрөүҙәре күңелде бошора. Әлбиттә, кескәйҙәрҙең русса өйрәнеүе бик яҡшы күренеш, әммә бер үк ваҡытта ни сәбәптән улар туған телде өйрәнеүҙән мәхрүм ителгән? Мәктәптәрҙә лә милли компонентҡа бигүк иғтибар бирмәҫкә тырышалар, ә бит ул мәғариф стандарттарына индерелгән һәм уҡыусылар уны мотлаҡ өйрәнергә тейеш.
Был мәсьәләләргә битараф булмағандарҙың йәмәғәт башланғысында Республика ата-әсәләр комиссияһы булдырылған да инде. Ойошма ағзалары үҙ ваҡытын йәлләмәй, белем учреждениеларында туған телде өйрәнеү һәм уҡытыу проблемаларын хәл итеү юлдарын эҙләй һәм был йүнәлештә аңлатыу эштәрен алып бара. Ошо арала комиссия ағзалары Хәйбулла, Ейәнсура һәм Йылайыр райондары атай-әсәйҙәре менән «Туған тел – изге аманат» тип аталған онлайн осрашыу уҙғарҙы. 100-гә яҡын кеше ҡатнашҡан сарала Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы, Республика ата-әсәләр комиссияһы вәкилдәре һәм башҡалар сығыш яһаны.
Республика ата-әсәләре комиссияһы рәйесенең урынбаҫары Айгөл Атанова ойошманың эшмәкәрлеге, уның маҡсаттары һәм тәүге ҡаҙаныштары менән ҡыҫҡаса таныштырҙы.
–ЮНЕСКО халыҡ-ара ойошмаһы тарафынан башҡорт теле «Донъяның хәүеф аҫтында булған телдәре атласы»на индерелде. Мәғлүм булыуынса, саф башҡорт ғаиләләрендә лә балалар хатта өйҙә лә тик рус телендә аралаша. Ата-әсәләр дәүләт имтихандары (ЕГЭ, ОГЭ) һәм башҡа күп төрлө сәбәптәргә, имеш-мимештәргә һылтанып, үҙ балаларын туған телде, башҡорт халҡының тарихын, мәҙәниәтен өйрәнеүҙән мәхрүм итеп, киләсәктә милләтең юғалыуына юл аса. Ҡайһылары башҡорт телен уҡытыуға башта риза булып та, аҙаҡ унан баш тартырға кәрәк тигән саҡырыуға ҡолаҡ һала. Ә бит тап ата-әсәләр туған телгә һөйөү тәрбиәләүҙә, быуындар бәйләнешен булдырып милли традицияларҙы һаҡлауҙа мөһим роль уйнай. Сабый тыуғас та, балалар баҡсаһына ғариза яҙғанда мотлаҡ рәүештә башҡорт төркөмөнә яҙылырға кәрәк. Шулай уҡ 1-се һәм 5-се кластарға барғанда – туған телде өйрәнеүгә ғариза яҙырға кәрәк була. Ғөмүмән, уҡыусылар төрлө яҡтан үҫешкән шәхес булып тәрбиәләнергә тейеш, – ти Айгөл Әнүәр ҡыҙы.
